Holomicrobiome - Amsterdam Green Campus

29 Jul Holomicrobiome

Geplaatst op 11:01h in Lopend project door AGC algemeen

Project: Holomicrobiome Innovation Institute: Educating the Holomicrobiome Human Capital

Uitleg

Microbiomen zijn heterogene gemeenschappen van miljarden bacteriën, schimmels en virussen die, zonder dat we ons daarvan bewust zijn, een grote invloed hebben op de gezondheid van mensen, dieren, planten en het milieu. Onze darmflora is het bekendste voorbeeld, maar microbiomen zijn overal: op onze huid, in de bodem, in water, in planten en dieren. Samen vormen zij een microbiologische oceaan die ons omringt: het holomicrobioom.

De afgelopen jaren zijn wetenschappers in staat geworden om de samenstelling, functies en effecten van microbiomen in kaart te brengen. Dit onderzoek leidt tot uiteenlopende veelbelovende toepassingen, variërend van circulaire landbouw, duurzame veehouderij en gezondere voeding tot het verminderen van schadelijke emissies, een betere waterkwaliteit en nieuwe methoden voor medische diagnostiek en behandeling. Deze innovatieve microbiometoepassingen bieden bovendien een groot economisch potentieel en kunnen wereldwijd markten ter waarde van miljarden euro’s ontsluiten die nu nog grotendeels door chemische oplossingen worden gedomineerd.

Aan de vooravond van deze microbiomerevolutie behoort Nederland wetenschappelijk tot de wereldtop. Via het Nationaal Groeifonds heeft de Nederlandse overheid €200 miljoen beschikbaar gesteld voor de oprichting van het Holomicrobiome Innovation Institute. Dit instituut brengt fundamenteel microbiomeonderzoek uit alle delen van het holomicrobioom samen, stimuleert samenwerking tussen disciplines en zet in op de vertaling van kennis naar maatschappelijke en economische impact.

“De toekomst draait niet alleen om het bestuderen van microben. Het gaat erom wat we leren te vertalen naar hulpmiddelen, technologieën en diensten die de manier waarop we leven veranderen.”

Jan Sikkema
Managing Director, Holomicrobiome Innovation Institute

Het instituut bouwt aan een gezamenlijk platform waarop experts op het gebied van bodem, planten, dieren, water en de mens samenwerken aan vraagstukken die te groot zijn voor één organisatie of discipline. Hiervoor is een geïntegreerde aanpak ontwikkeld, gebaseerd op vier onderling verbonden pijlers: Data, Accelerate, Transform en Academy.

Met behulp van kunstmatige intelligentie werkt de Data-pijler aan het begrijpen, modelleren en voorspellen van microbiomen. Deze kennis brengt nieuwe toepassingen dichterbij, maar voordat deze breed kunnen worden ingezet, moeten hun effectiviteit en veiligheid zorgvuldig worden aangetoond. Dat gebeurt binnen de Accelerate-pijler.

Complexe maatschappelijke uitdagingen kunnen echter alleen worden opgelost door samenwerking. Daarom stimuleert de Transform-pijler de samenwerking tussen kennisinstellingen, bedrijven, overheden en andere maatschappelijke organisaties in Nederland. Zo ontstaat een vliegwiel dat de ontwikkeling van innovatieve, effectieve en veilige microbiomeproducten versnelt.

Tot slot is blijvende innovatie alleen mogelijk wanneer er voortdurend wordt geïnvesteerd in leren, talentontwikkeling en mensen die bruggen kunnen slaan tussen disciplines en sectoren. Dat is de rol van de Academy-pijler, die wordt gecoördineerd door Amsterdam Green Campus en de Universiteit van Amsterdam, onder leiding van professor dr. Stanley Brul.

Aanpak

Als onderdeel van de Academy-pijler ontwerpen en ontwikkelen we verschillende onderwijsvormen om nationaal en internationaal talent op te leiden, aan te trekken en verder te ontwikkelen. Daarnaast zorgen we ervoor dat kennis duurzaam behouden blijft binnen de snelgroeiende microbiomesector. Hierbij staat een sterk domeinoverstijgende aanpak centraal. Deze onderwijsprogramma’s dragen zo bij aan het versterken en uitbreiden van een duurzaam innovatie-ecosysteem rondom het holomicrobioom.

Om dit te realiseren, volgen we een aanpak met drie speerpunten:

Ontwikkeling van een nationale mastertrack ‘Microbiomes and Applications’, waarin studenten worden opgeleid in de structuur, functies en interacties van microbiomen, zowel binnen als tussen traditionele vakgebieden. Zo ontwikkelen zij een integrale, holomicrobioomgerichte blik en dragen zij bij aan het versterken van het menselijk kapitaal voor de groeiende sector van bedrijven die microbiometoepassingen ontwikkelen.
Samenwerking met de hogescholen en mbo-instellingen binnen CoE Groen om een stage- en projectgericht onderwijsprogramma te ontwikkelen. Hierin worden vraagstukken uit het bedrijfsleven gekoppeld aan het talent van de toekomst. Studenten werken met de nieuwste kennis over microbiomen aan praktijkgerichte uitdagingen en oplossingen voor bedrijven.
Gezamenlijke ontwikkeling van Leven Lang Ontwikkelen (LLO)-cursussen met onze industriële en maatschappelijke partners. Deze cursussen zijn bedoeld voor professionals die hun kennis willen blijven actualiseren en verdiepen, zodat zij kunnen inspelen op de snel voortschrijdende ontwikkelingen binnen het domeinoverstijgende microbiome-innovatie-ecosysteem.

Verwachte resultaten

In de periode 2026–2027 richten we ons op het opbouwen van de kennisbasis, het verbinden van stakeholders en het creëren van de eerste structuren voor de toekomstige implementatie van het onderwijs. Naast deze strategische activiteiten is er ruimte voor bottom-up experimenten en snelle onderwijsinnovatie. Zo betrekken we onze partners – van kennisinstellingen en universitair medische centra tot TO2-instituten, maatschappelijke organisaties en bedrijven – om ideeën in een vroeg stadium te testen en nieuwe behoeften direct te vertalen naar de onderwijspraktijk.

In 2027–2028 verschuift de focus naar het omzetten van de strategie in concrete onderwijsproducten, implementatiestructuren en de voorbereiding van de landelijke uitrol van de Mastertrack en de Leven Lang Ontwikkelen (LLO)-cursussen, in samenwerking met CoE Groen. Ook in deze fase blijft er ruimte voor experimenten en bottom-up innovatie vanuit betrokken partners. Kleinschalige, seed-funded initiatieven geven docenten, onderzoekers, Living Labs en externe stakeholders de mogelijkheid om nieuwe onderwijsideeën snel te ontwikkelen en te testen. Daarmee versterken we ook het eigenaarschap binnen het innovatie-ecosysteem.

Halverwege 2028 is alles gereed voor de start van de eerste Mastertrack-pilots. In deze pilots worden de nieuwe onderwijsmodules getest in een realistische onderwijsomgeving. Studenten uit het hbo en wo werken daarbij samen over de grenzen van instellingen heen en worden direct gekoppeld aan Living Labs en praktijkvraagstukken uit het bedrijfsleven. De pilots bieden de mogelijkheid om het programma verder te verfijnen voordat het landelijk wordt uitgerold.

HOLOmicrobioome workshop

Welke vaardigheden zijn nodig? Welke onderwerpen mogen niet ontbreken? En welke onderwijsvormen bereiden de professionals van de toekomst het beste voor? Amsterdam Green Campus organiseerde een workshop waarin we samen zijn begonnen met het ontwikkelen van het recept voor toekomstbestendig holomicrobioomonderwijs.

De aftermovie geeft een indruk van de energie, gesprekken en creativiteit die tijdens dit proces samenkwamen. Maar het recept is nog niet compleet.

De komende periode bouwen we hierop voort binnen Pijler 4 – Onderwijs & Human Capital Development. We vertalen de ideeën naar concrete stappen om het onderwijs binnen dit opkomende vakgebied verder te versterken.